Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 5 sierpnia 2025 r. (I SA/Gd 375/25) po raz kolejny potwierdził dosyć rygorystyczne podejście do terminu zgłoszenia spadku lub darowizny, od którego zależy możliwość skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn przewidzianego w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Sprawa dotyczyła podatniczki, która po śmierci męża zgłosiła nabycie spadku po upływie sześciomiesięcznego terminu. Pomimo argumentacji, że dopiero po pewnym czasie pozyskała pełną wiedzę o składnikach majątku, sąd uznał, iż nie zachodziły przesłanki pozwalające na zastosowanie wyjątku z ustawy. W ocenie WSA, termin sześciomiesięczny ma charakter zawity, a zatem – co do zasady – nie może zostać przywrócony, nawet w razie uchybienia
z przyczyn subiektywnych.
Warto przypomnieć, że przepis art. 4a ust. 2 u.p.s.d. daje pewnego rodzaju koło ratunkowe, gdyż pozwala na zgłoszenie nabycia po terminie, jeżeli spadkobierca z przyczyn od siebie niezależnych dopiero później dowiedział się o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych. Jednak, jak podkreślił sąd, przepis ten odnosi się do sytuacji wyjątkowych: gdy spadkobierca obiektywnie nie mógł posiadać wiedzy o fakcie dziedziczenia, np. gdy nie wiedział o toczącym się postępowaniu spadkowym lub o istnieniu konkretnego składnika majątku. Nie obejmuje natomiast przypadków, gdy spadkobierca miał możliwość działania, lecz nie dopełnił obowiązku w terminie.
W analizowanej sprawie sąd uznał, że skarżąca – będąc uczestnikiem postępowania spadkowego po teściowej, z którego wynikały składniki majątku jej męża – mogła, z należytą starannością, ustalić pełen zakres dziedziczonego majątku jeszcze przed upływem sześciu miesięcy. Brak takiej staranności nie uzasadnia więc zastosowania wyjątku ustawowego z wyżej wspomnianego artykułu ustawy.
Wyrok ten po raz kolejny przypomina, jak istotne jest dochowanie terminów w sprawach podatkowych dotyczących spadków i darowizn. Zwolnienie z podatku dla osób najbliższych nie jest bezwarunkowe – ustawodawca wiąże je z konkretnym obowiązkiem zgłoszeniowym. Czy zatem w praktyce spadkobiercy są dostatecznie świadomi tych obowiązków? Czy ustawowe sześć miesięcy to termin realny w przypadku skomplikowanych stanów faktycznych, gdzie ustalenie majątku wymaga czasu i współdziałania kilku osób?
Na powyższe pytania odpowiedź nie zawsze jest oczywista, często prawna ocena zależy od stanu faktycznego i podejmowanych przez podatnika działań. W razie wątpliwości warto rozważyć wystąpienie o interpretację indywidualną do naczelnika właściwego urzędu skarbowego bądź skorzystanie z porady adwokata specjalizującego się w tym zakresie bądź licencjonowanego doradcy podatkowego.