Dnia 14 października 2025 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków oraz darowizn przewidujący uproszczenie procedur oraz ochronę spadkobierców przed utratą zwolnień podatkowych.
Projekt nowych przepisów w zakresie podatku od spadków i darowizn przewiduje istotne zmiany mające na celu ułatwienie podatnikom korzystania ze zwolnień podatkowych oraz doprecyzowanie zasad powstawania obowiązku podatkowego.
Jedną z kluczowych propozycji jest wprowadzenie możliwości przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu majątku, niezależnie od rodzaju tytułu jego nabycia. Zmiana ta obejmuje nie tylko zwolnienie przysługujące najbliższej rodzinie, ale również zwolnienie dotyczące nabycia przedsiębiorstwa zmarłego przedsiębiorcy, w przypadku którego złożenie zgłoszenia w odpowiednim terminie stanowi warunek skorzystania z preferencji podatkowej.
Zgodnie z projektowanymi przepisami, w sytuacji gdy podatnik wykaże, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, organ podatkowy będzie mógł przywrócić termin, a tym samym podatnik zachowa prawo do zwolnienia z podatku. Co istotne, w przypadku gdy urząd skarbowy odmówi przywrócenia terminu, a następnie sąd administracyjny przyzna rację podatnikowi, możliwe będzie uchylenie decyzji podatkowej i umorzenie postępowania – rozwiązanie to nie funkcjonuje w obecnym stanie prawnym.
Nowelizacja wprowadza również korzystne dla podatników doprecyzowanie dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu spadku. Po zmianie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, obowiązek ten będzie powstawał dopiero z chwilą:
- uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku,
- zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, lub
- wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.
Wprowadzenie mechanizmu przywrócenia terminu należy ocenić jako krok w kierunku zwiększenia ochrony praw podatników. Dotychczasowe regulacje cechowała nadmierna formalizacja, która w praktyce prowadziła do utraty prawa do zwolnienia z przyczyn niezawinionych przez podatnika. Proponowana zmiana wypełnia więc lukę systemową
i realizuje konstytucyjną zasadę zaufania obywateli do państwa (zawartą w art. 8 § 1 Konstytucji) i stanowionego przez nie prawa.
Doprecyzowanie momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku dziedziczenia zwiększy także pewność prawną spadkobierców i uprości stosowanie przepisów w praktyce, co z pewnością wpłynie pozytywnie na relacje między podatnikami a organami podatkowymi.