Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 31 lipca 2025 r. (I CSK 1992/24) odniósł się do warunków skorzystania z instytucji wydziedziczenia.
W tezie orzeczenia wskazano jednoznacznie, że spadkodawca może powołać się wyłącznie na ustawowe przesłanki określone w art. 1008 k.c., ale musi wskazać konkretne zachowania spadkobiercy, które je wypełniają. Wydziedziczenie jest skuteczne tylko wtedy, gdy wyłączną winę za zerwanie kontaktów i ustanie więzi uczuciowej ponosi spadkobierca. Samo powtórzenie treści przepisu, bez wskazania faktów, które odpowiadałyby przesłankom z w/w przepisu, nie wystarczy.
Sąd Najwyższy przypomniał również swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 12 stycznia 2018 r. (II CSK 561/17), w którym podkreślił, że spadkodawca musi wskazać konkretne przejawy zachowania spadkobiercy, odpowiadające ustawowym przesłankom wydziedziczenia. Jest to warunek konieczny, aby możliwa była ocena, czy przesłanki te faktycznie wystąpiły.
W rozpatrywanej sprawie sądy obu instancji ustaliły, że zerwanie więzi rodzinnych było konsekwencją nagannego zachowania spadkodawców, a nie spadkobiercy. Spadkodawcy nie mogli zatem dokonać skutecznego wydziedziczenia – w ustalonych okolicznościach wyłączny ciężar winy zerwania więzi rodzinnych, spoczywał właśnie na nich.
Orzeczenie to ma istotne znaczenie dla spadkobierców, którzy zgodnie z ogólnymi zasadami prawa spadkowego nabywają prawo do spadku, lecz spadkodawca próbuje ich tego prawa pozbawić. Sąd wyraźnie wskazał, że takie próby nie będą skuteczne.
Postępowania o wydziedziczenie, co do zasady, są postępowaniami spornymi o przeciwnych interesach prawnych stron postępowania. Ciężar udowodnienia istotnych dla sprawy faktów spoczywać zatem będzie na tej stronie, która zamierza wywodzić z tych faktów korzystne dla siebie skutki prawne. Warto skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej w sprawach tego rodzaju, zarówno na etapie analizy szans powodzenia sprawy w świetle posiadanego przez Klienta materiału dowodowego, jak też w kontekście opracowania skutecznej strategii procesowej w takiej sprawie.