Swoboda testowania stanowi jedn\u0105 z podstawowych zasad polskiego prawa spadkowego. Jej granice wyznaczaj\u0105 jednak przepisy o przes\u0142ankach niewa\u017cno\u015bci testamentu, w tym art. 945 \u00a7 1 pkt 2 k.c., kt\u00f3ry przewiduje niewa\u017cno\u015b\u0107 rozrz\u0105dzenia na wypadek \u015bmierci sporz\u0105dzonego pod wp\u0142ywem b\u0142\u0119du. W praktyce s\u0105dowej powraca pytanie o charakter takiego b\u0142\u0119du oraz o to czy mo\u017ce on wynika\u0107 z subiektywnych ocen i przekona\u0144 spadkodawcy dotycz\u0105cych zachowa\u0144 os\u00f3b najbli\u017cszych \u2013 zw\u0142aszcza w sytuacjach konflikt\u00f3w rodzinnych, uzale\u017cnienia czy d\u0142ugotrwa\u0142ych napi\u0119\u0107 emocjonalnych.<\/p>\n\n\n\n
W aktualnym orzecznictwie S\u0105d Najwy\u017cszy konsekwentnie przyjmuje, \u017ce b\u0142\u0105d w rozumieniu art. 945 \u00a7 1 pkt 2 k.c. musi dotyczy\u0107 fakt\u00f3w. Nie chodzi zatem o ka\u017cd\u0105 nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107, rozczarowanie czy negatywn\u0105 ocen\u0119 post\u0119powania cz\u0142onk\u00f3w rodziny, lecz o mylne wyobra\u017cenie o obiektywnie istniej\u0105cym stanie rzeczy. Istotno\u015b\u0107 b\u0142\u0119du polega na tym, \u017ce musi on uzasadnia\u0107 przypuszczenie, i\u017c gdyby spadkodawca zna\u0142 rzeczywisty stan faktyczny, nie sporz\u0105dzi\u0142by testamentu o danej tre\u015bci. Ci\u0119\u017car wykazania tej przes\u0142anki spoczywa na osobie, kt\u00f3ra kwestionuje wa\u017cno\u015b\u0107 testamentu.<\/p>\n\n\n\n
W kontek\u015bcie os\u00f3b uzale\u017cnionych \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci od alkoholu \u2013 zagadnienie to nabiera dodatkowej z\u0142o\u017cono\u015bci. Sam fakt uzale\u017cnienia nie przes\u0105dza o niewa\u017cno\u015bci testamentu. Kluczowe znaczenie ma bowiem to, czy w chwili sporz\u0105dzenia testamentu spadkodawca znajdowa\u0142 si\u0119 w stanie wy\u0142\u0105czaj\u0105cym \u015bwiadome albo swobodne powzi\u0119cie decyzji i wyra\u017cenie woli (art. 945 \u00a7 1 pkt 1 k.c.). Je\u017celi taka przes\u0142anka nie zachodzi, ocena przenosi si\u0119 na ewentualny b\u0142\u0105d. Jednak tak\u017ce w tym zakresie nie wystarcza wykazanie, \u017ce relacje rodzinne by\u0142y zaburzone, a spadkodawca przypisywa\u0142 bliskim osobom z\u0142e intencje.<\/p>\n\n\n\n
Istotne jest r\u00f3wnie\u017c wyra\u017ane rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy badaniem wa\u017cno\u015bci testamentu a ocen\u0105 zasadno\u015bci wydziedziczenia. W post\u0119powaniu o stwierdzenie nabycia spadku s\u0105d koncentruje si\u0119 na tym, czy testament jest wa\u017cny w \u015bwietle przes\u0142anek z art. 945 k.c. Natomiast to, czy rzeczywi\u015bcie istnia\u0142y podstawy do wydziedziczenia w rozumieniu art. 1008 k.c., winno podlega\u0107 analizie w ewentualnym procesie o zachowek. Mieszanie tych dw\u00f3ch p\u0142aszczyzn prowadzi do nieuprawnionego rozszerzania kontroli nad tre\u015bci\u0105 testamentu w nieprocesowym post\u0119powaniu spadkowym.<\/p>\n\n\n\n
Z perspektywy praktyki obrotu oznacza to, \u017ce podwa\u017cenie testamentu z powo\u0142aniem si\u0119 na b\u0142\u0105d wymaga precyzyjnego wykazania: po pierwsze \u2013 konkretnego, obiektywnego faktu, co do kt\u00f3rego spadkodawca pozostawa\u0142 w b\u0142\u0119dzie; po drugie \u2013 istotno\u015bci tego b\u0142\u0119du dla tre\u015bci rozrz\u0105dzenia. Sama kontrowersyjno\u015b\u0107 decyzji testatora, jej surowo\u015b\u0107 wobec najbli\u017cszych czy nawet moralna w\u0105tpliwo\u015b\u0107 co do motyw\u00f3w, jakimi kierowa\u0142 si\u0119 testator, nie s\u0105 wystarczaj\u0105ce do stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci testamentu. W ten spos\u00f3b utrwalana jest silna ochrona swobody testowania jako elementu autonomii jednostki w sferze prawa prywatnego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Swoboda testowania stanowi jedn\u0105 z podstawowych zasad polskiego prawa spadkowego. Jej granice wyznaczaj\u0105 jednak przepisy o przes\u0142ankach niewa\u017cno\u015bci testamentu, w tym art. 945 \u00a7 1 pkt 2 k.c., kt\u00f3ry przewiduje niewa\u017cno\u015b\u0107 rozrz\u0105dzenia na wypadek \u015bmierci sporz\u0105dzonego pod wp\u0142ywem b\u0142\u0119du. W praktyce s\u0105dowej powraca pytanie o charakter takiego b\u0142\u0119du oraz o to czy mo\u017ce on wynika\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-660","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/660","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=660"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":661,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/660\/revisions\/661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}