Zachowek jest jedn\u0105 z instytucji prawa spadkowego. Ma on na celu ochron\u0119 krewnych spadkodawcy (czyli osoby zmar\u0142ej), kt\u00f3rzy mieliby prawo dziedziczy\u0107 po zmar\u0142ym na podstawie przepis\u00f3w ustawy. Zachowek dotyczy sytuacji, w kt\u00f3rych osoby te zosta\u0142y pomini\u0119te w testamencie lub gdy np. spadkodawca rozdysponowa\u0142 za \u017cycia wi\u0119kszo\u015b\u0107 maj\u0105tku w drodze darowizn dla innych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Warto\u015b\u0107 zachowku wyra\u017ca si\u0119 zawsze w okre\u015blonej sumie pieni\u0119\u017cnej. Nie ma tutaj mo\u017cliwo\u015bci \u017c\u0105dania wydania np. okre\u015blonych przedmiot\u00f3w ze spadku. W celu obliczenia jego wysoko\u015bci nale\u017cy przede wszystkim zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na przepisy art. 931 i n. Kodeksu cywilnego, a nast\u0119pnie na art. 991 Kodeksu cywilnego, jednak nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107 o licznych przepisach szczeg\u00f3lnych.<\/p>\n\n\n\n
Specyfika instytucji jak\u0105 jest zachowek sprawia, \u017ce mo\u017ce by\u0107 on cz\u0119sto traktowany jako okazja do zdobycia pieni\u0119dzy po zmar\u0142ych krewnych. Chocia\u017c prawo przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wydziedziczenia spadkobierc\u00f3w, zgodnie z art. 1008 Kodeksu cywilnego, a tak\u017ce stwierdzenia niegodno\u015bci dziedziczenia, zgodnie z art. 928 Kodeksu cywilnego, to jednak nie we wszystkich sytuacjach przepisy te s\u0105 wystarczaj\u0105ce. Inn\u0105 podstaw\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142aby s\u0142u\u017cy\u0107 pozbawieniu kogo\u015b prawa do zachowku jest art. 5 Kodeksu cywilnego, zgodnie z kt\u00f3rym:<\/p>\n\n\n\n
„Nie mo\u017cna czyni\u0107 ze swego prawa u\u017cytku, kt\u00f3ry by by\u0142 sprzeczny ze spo\u0142eczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego. Takie dzia\u0142anie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uwa\u017cane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.”<\/p>\n\n\n\n
Przepis ten pozwala na ocen\u0119 ka\u017cdego przypadku i umo\u017cliwia zapobiegni\u0119cie sytuacjom, kt\u00f3rych skutki prawne prowadzi\u0142yby do nieakceptowalnych spo\u0142ecznie rozstrzygni\u0119\u0107. S\u0105d Najwy\u017cszy dopuszcza mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania tego przepisu r\u00f3wnie\u017c w sprawach dotycz\u0105cych zachowku, jednak mo\u017ce to mie\u0107 miejsce jedynie w sytuacjach wyj\u0105tkowych, w kt\u00f3rych powy\u017csze przepisy okazuj\u0105 si\u0119 niewystarczaj\u0105ce (Postanowienie SN z dnia 27 sierpnia 2020 r. V CSK 173\/20, LEX nr 3053969). R\u00f3wnie\u017c S\u0105d Apelacyjny w Warszawie dopu\u015bci\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 stosowania art. 5 do spraw o zachowek, podkre\u015blaj\u0105c jednak, \u017ce chodzi o szczeg\u00f3lnie ra\u017c\u0105ce przypadki, w kt\u00f3rych umo\u017cliwi to uczynienie zado\u015b\u0107 spo\u0142ecznemu odczuciu sprawiedliwo\u015bci. S\u0105d ten odrzuci\u0142 zastosowanie art. 5 w przedmiotowej sprawie. Wed\u0142ug stanu faktycznego syn spadkodawczyni mieszka\u0142 na sta\u0142e poza Polsk\u0105 od ponad 10 lat. Dwukrotnie przyje\u017cd\u017ca\u0142 w tym okresie do kraju i odwiedza\u0142 w\u00f3wczas matk\u0119. Regularnie utrzymywali r\u00f3wnie\u017c kontakt telefoniczny. Przez kilka miesi\u0119cy istnia\u0142 konflikt pomi\u0119dzy spadkodawczyni\u0105, a jej synem zwi\u0105zany z roszczeniami co do podzia\u0142u jej maj\u0105tku, jednak z czasem wygas\u0142. Ze spadkodawczyni\u0105 regularny kontakt mia\u0142a synowa, kt\u00f3ra j\u0105 r\u00f3wnie\u017c odwiedza\u0142a. Syn nie uczestniczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c w pogrzebie matki. Zdaniem s\u0105du okoliczno\u015bci te nie uzasadnia\u0142y zastosowania art. 5, poniewa\u017c, mimo \u017ce utrzymywane relacje nie by\u0142y bliskie i bezpo\u015brednie, to jednak by\u0142y sta\u0142e, konflikt szybko przemin\u0105\u0142, a dodatkowo spadkodawczyni utrzymywa\u0142a bezpo\u015bredni kontakt z \u017con\u0105 syna (Wyrok SA w Warszawie z dnia 10 listopada 2020 r. V ACa 371\/20, LEX nr 3105634).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zachowek jest jedn\u0105 z instytucji prawa spadkowego. Ma on na celu ochron\u0119 krewnych spadkodawcy (czyli osoby zmar\u0142ej), kt\u00f3rzy mieliby prawo dziedziczy\u0107 po zmar\u0142ym na podstawie przepis\u00f3w ustawy. Zachowek dotyczy sytuacji, w kt\u00f3rych osoby te zosta\u0142y pomini\u0119te w testamencie lub gdy np. spadkodawca rozdysponowa\u0142 za \u017cycia wi\u0119kszo\u015b\u0107 maj\u0105tku w drodze darowizn dla innych os\u00f3b. Warto\u015b\u0107 zachowku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[102,101],"class_list":["post-410","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-news-pl","tag-naduzycie-prawa","tag-pozbawienie-zachowku"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/410","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=410"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/410\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":411,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/410\/revisions\/411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=410"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=410"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/spadek.info.pl\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=410"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}